महाराष्ट्र सरकार महिलांच्या आर्थिक सक्षमीकरणासाठी सतत प्रयत्न करत आहे. त्याचाच एक भाग म्हणजे लाडकी बहिण योजना, जी महिलांना दरमहा आर्थिक मदत देते आणि त्यांचा आत्मविश्वास वाढवते. आता या योजनेच्या दुसऱ्या टप्प्यातील विस्तार, ‘गिफ्ट २’, महिलांना फक्त आर्थिक आधार देत नाही तर स्वतःचा छोटा व्यवसाय किंवा मायक्रो उद्योग सुरू करण्याची संधी देखील देतो.
ही योजना खास करून त्या महिलांसाठी उपयुक्त आहे ज्या घरगुती कामांमुळे मोठ्या नोकऱ्या करू शकत नाहीत, पण स्वतःचे उत्पन्न मिळवू इच्छितात. गिफ्ट २मुळे महिलांना सुरक्षित पद्धतीने व्यवसाय सुरू करता येईल, कुटुंबाची आर्थिक स्थिती सुधारेल आणि स्थानिक अर्थव्यवस्थेला चालना मिळेल.
योजनेची सोपी आणि उपयुक्त वैशिष्ट्ये
लाडकी बहिण योजनेच्या दुसऱ्या टप्प्यातील ‘गिफ्ट २’ योजना महिलांसाठी खूप सोपी आणि व्यावहारिक आहे.
- सध्याच्या योजनेत मिळणाऱ्या १,५०० रुपयांच्या मासिक मदतीत कोणताही बदल नाही.
- दुसऱ्या टप्प्यात, पात्र महिलांना कमाल ४०,००० रुपयांचे कर्ज बँकांकडून मिळेल, जे छोटा व्यवसाय किंवा मायक्रो उद्योग सुरू करण्यासाठी वापरता येईल.
- उदाहरणार्थ, महिलाही किराणा दुकान, सिलाई केंद्र किंवा हस्तकला उत्पादन विक्रीसाठी हे निधी वापरू शकतात.
- कर्जाची परतफेड सर्वात महत्त्वाची सोय आहे.
- सरकार मासिक हप्ता थेट १,५०० रुपयांच्या मदतीतून वजावट करेल, त्यामुळे महिलांवर अतिरिक्त आर्थिक ताण येणार नाही. यामुळे महिलांना कर्ज घेण्याची भीती कमी होईल आणि सुरक्षितपणे व्यवसाय सुरू करता येईल.
- सहकारी बँकांसह इतर बँकांचा सहभाग असल्याने कर्ज प्रक्रिया जलद आणि सोपी होईल.
ही योजना राज्यभरातील हजारो महिलांना स्वावलंबी बनवेल, कुटुंबाचा उत्पन्न वाढेल आणि स्थानिक अर्थव्यवस्थेला नवीन चालना मिळेल.
पात्रता निकष
गिफ्ट २ योजनेचा लाभ घेण्यासाठी महिलांना काही स्पष्ट निकष पूर्ण करावे लागतात.
- लाडकी बहिण योजनेची लाभार्थी असणे: योजनेचा फायदा घेण्यासाठी महिलेला आधीच दरमहिना १,५०० रुपयांची मदत मिळत असणे आवश्यक आहे.
- वयाची मर्यादा: महिला २१ ते ६५ वर्षे वयोगटात असावी.
- वार्षिक कौटुंबिक उत्पन्न: महिलांचे कौटुंबिक उत्पन्न २.५ लाख रुपयांपेक्षा कमी असावे.
- राज्याची रहिवासी असणे: लाभार्थी महाराष्ट्र राज्याची रहिवासी असावी.
- आवश्यक दस्तऐवज: आधार कार्ड, रेशन कार्ड किंवा मतदार ओळखपत्र असे दस्तऐवज आवश्यक आहेत.
- व्यवसायाची इच्छा: महिला स्वतःचा व्यवसाय सुरू करण्याची इच्छा ठेवावी. उदाहरणार्थ, गावात दुग्ध व्यवसाय सुरू करायचा असल्यास योजनेच्या पोर्टलवर नोंदणी करावी लागेल.
- समान संधी: विवाहित, अविवाहित किंवा विधवा महिलांना समान संधी आहे, पण दुहेरी लाभ टाळण्यासाठी योजनेच्या नियमांचे पालन करणे आवश्यक आहे.
हे निकष सुनिश्चित करतात की योजना खऱ्या गरजू महिलांपर्यंत पोहोचेल आणि आर्थिक मदत योग्य ठिकाणी जाईल.
अर्ज प्रक्रिया
गिफ्ट २ योजनेसाठी अर्ज करणे पूर्णपणे ऑनलाइन आणि सोपे आहे, ज्यामुळे महिलांना घरबसल्या अर्ज करता येतो. अर्ज सुरू करण्यासाठी महिलेला महाराष्ट्र सरकारच्या अधिकृत पोर्टल dbtgov.in वर जावे लागते किंवा संबंधित अॅप डाउनलोड करावे लागते. नोंदणी करताना आधार कार्ड आणि बँक खाते तपशील लिंक करणे आवश्यक आहे.
नोंदणी पूर्ण झाल्यानंतर, महिला गिफ्ट २ अंतर्गत कर्ज अर्ज भरते. अर्जात व्यवसायाचा प्रकार, अपेक्षित खर्च आणि अंदाजे उत्पन्न नमूद करावे लागते. उदाहरणार्थ, व्यवसायासाठी २०,००० रुपये लागणार असल्यास ती रक्कम स्पष्ट लिहावी लागते.अर्ज सादर केल्यानंतर बँकेचे प्रतिनिधी घरपोच येऊन व्यवसाय योजना तपासतात. मंजुरी मिळाल्यानंतर, कर्जाची रक्कम थेट बँक खात्यात जमा केली जाते. संपूर्ण प्रक्रिया साधारणपणे १५ ते ३० दिवसांत पूर्ण होते.
ग्रामीण भागातील महिलांसाठी, जिल्हा केंद्रीय सहकारी बँक किंवा ग्रामपंचायतीद्वारे ऑफलाइन मदत देखील उपलब्ध आहे. अर्ज करताना सर्व आवश्यक कागदपत्रे स्कॅन करून अपलोड केली गेल्यास प्रक्रिया अधिक वेगवान होते.
महत्त्वाच्या तारखा आणि मुदती
गिफ्ट २ योजनेच्या यशस्वी अंमलबजावणीसाठी काही महत्त्वाच्या तारखा आणि मुदती लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे. या योजनेची घोषणा सप्टेंबर २०२५ मध्ये करण्यात आली, तर लाभ वाटप २५ सप्टेंबर २०२५ पासून सुरू होणार आहे.
कर्ज अर्जांसाठी अंतिम तारीख ३१ डिसेंबर २०२५ आहे, त्यामुळे महिलांना अर्ज करण्यासाठी पुरेसा वेळ मिळतो. पहिल्या टप्प्यातील मासिक मदतची पेमेंट दरमह्याच्या १० तारखेपर्यंत केली जाते, आणि यामध्ये कोणताही बदल नाही.योजनेच्या वार्षिक खर्चाची रक्कम ४५,००० कोटी रुपये असून, ती राज्याच्या अर्थसंकल्पात समाविष्ट आहे. उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनी स्पष्ट केले आहे की, ही योजना बंद होणार नाही आणि विरोधकांच्या अफवांवर विश्वास ठेवू नये.जर पेमेंटमध्ये विलंब झाला, तर महिलांनी स्थानिक तलाठी किंवा जिल्हाधिकारी कार्यालयाशी संपर्क साधावा. या महत्त्वाच्या तारखा आणि मुदतींचे पालन केल्यास योजनेचा लाभ सहज मिळेल.
गिफ्ट २ योजनेबाबत अधिकृत माहिती मिळवण्यासाठी महाराष्ट्र सरकारचे विविध विभाग आणि पोर्टल्स उपलब्ध आहेत. मुख्य पोर्टल म्हणजे dbtgov.in, जिथे योजनेची संपूर्ण माहिती, अर्ज फॉर्म आणि अर्जाची स्थिती तपासता येते.याशिवाय, महिलांसाठी महाराष्ट्र राज्य महिला आयोगाची वेबसाइट किंवा जिल्हा समाज कल्याण विभागाचे कार्यालय हे विश्वसनीय स्रोत आहेत. उदाहरणार्थ, पुणे जिल्ह्यातील महिलांसाठी जिल्हाधिकारी कार्यालयात विशेष मदत केंद्र सुरू आहे.
कर्ज किंवा बँकिंगसंबंधी मार्गदर्शनासाठी राज्य सहकारी बँक किंवा जिल्हा केंद्रीय बँकेच्या शाखांशी संपर्क साधता येतो. तसेच, हेल्पलाइन क्रमांक १८००-२०२-०२४० वर कॉल करून सल्ला मिळवता येतो.ही माहिती अधिकृत असल्याने, महिलांनी केवळ विश्वसनीय स्रोतांवर अवलंबून राहावे. अफवा टाळण्यासाठी, सरकारने नियमित अपडेट्स जारी करण्याची घोषणा केली आहे.
लाडकी बहिण योजना आणि त्याचा गिफ्ट २ टप्पा महिलांच्या सक्षमीकरणासाठी एक महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे. या योजनेतून लाखो महिलांना आर्थिक स्वातंत्र्य मिळेल आणि त्यांचा राज्याच्या विकासात महत्त्वाचा वाटा राहील. महिलांनी तात्काळ अर्ज करून या संधीचा फायदा घ्यावा, ज्यामुळे कुटुंब आणि समाज दोन्ही अधिक मजबूत होतील.
