महाराष्ट्र शासनाच्या बांधकाम आणि इतर निर्माण कामगार कल्याण मंडळातर्फे बांधकाम कामगार योजना सुरू करण्यात आली आहे.
बांधकाम कामगार योजना विशेषतः बांधकाम क्षेत्रात मजुरी करणाऱ्या कामगारांना आर्थिक आधार देण्यासाठी आहे. यामध्ये कामगारांना दरवर्षी ₹12,000 ची मदत मिळते. त्यामुळे काम बंद पडले, आजारपण आले किंवा इतर अडचणी निर्माण झाल्या तरी कुटुंबाच्या जबाबदाऱ्या निभावने सोपे होते.
बांधकाम कामगार योजना १८ ते ६० वर्षे वयोगटातील नोंदणीकृत कामगारांसाठी लागू आहे. यामध्ये कामगारांना सामाजिक सुरक्षा व पेन्शनसारखे फायदे देखील दिले जातात.
बांधकाम कामगार योजनेची मुख्य वैशिष्ट्ये
बांधकाम कामगार योजना बांधकाम कामगारांच्या रोजच्या अडचणी लक्षात घेऊन तयार केली आहे. यामध्ये आर्थिक स्थैर्य देणे हे प्रमुख उद्दिष्ट आहे.कामगारांच्या बँक खात्यात दरवर्षी थेट ₹12,000 जमा केले जातात. त्यामुळे काम थांबल्यास किंवा आजारामुळे मजुरी मिळाली नाही, तरी खर्च भागवणे सोपे होते.
जर कामगाराचा मृत्यू किंवा अपंगत्व झाला, तर पेन्शनची सुविधा उपलब्ध आहे. पेन्शनची रक्कम शासनाच्या निर्णयानुसार बदलत राहते.बांधकाम कामगार योजना फक्त पैशांची मदत देत नाही, तर कामगारांना मानसिक आधार देखील देते.
उदाहरणार्थ, मुंबईसारख्या शहरांमध्ये हंगामी कामामुळे मजुरांना त्रास होतो. अशा वेळी ही मदत मुलांच्या शिक्षणासाठी किंवा वैद्यकीय खर्चासाठी उपयोगी पडते.या मंडळामार्फत इतरही लाभ दिले जातात, जसे की शिष्यवृत्ती, वैद्यकीय मदत, अपघात विमा, जे कामगारांच्या सामाजिक सुरक्षेला बळकटी देतात.
बांधकाम कामगार याोजनेसाठी पात्रता निकष
बांधकाम कामगार पीयोजनेचा फायदा योग्य व्यक्तींपर्यंत पोहोचावा यासाठी काही अटी घालण्यात आल्या आहेत.
- कामगाराने मागील वर्षात किमान ९० दिवस बांधकाम क्षेत्रात काम केलेले असावे.
- वय १८ ते ६० वर्षे दरम्यान असावे.
- एमएएचएबीओसीडब्ल्यू मंडळाकडे नोंदणी केलेली असावी.
आवश्यक कागदपत्रे द्यावी लागतात
- आधार कार्ड
- राहण्याचा पुरावा
- ओळखपत्र
- बँक खात्याचा तपशील
जर नोंदणी केलेली नसेल किंवा कागदपत्रे अपूर्ण असतील तर अर्ज नाकारला जातो.
उदाहरण द्यायचं झालं तर पुण्यातील एका बांधकाम मजुराने नोंदणी केली आणि ९० दिवसांचे कामाचे प्रमाणपत्र दिले. त्यामुळे त्याला लगेच योजनेचा लाभ मिळाला.
बांधकाम कामगार याोजनेाचा लॅाभ घेणे्यासाठी अर्ज प्रक्रिया काय आहे?
बांधकाम कामगार योजनेचा अर्ज करणे अगदी सोपे असून तो पूर्णपणे ऑनलाइन पद्धतीने करता येतो. कामगारांना घरबसल्या नोंदणी करण्याची सुविधा उपलब्ध आहे. सर्वप्रथम एमएएचएबीओसीडब्ल्यूची अधिकृत वेबसाइट किंवा आयडब्ल्यूबीएमएस पोर्टल उघडून ‘बांधकाम कामगार योजना’ या विभागात जाऊन नोंदणी करावी लागते. त्यानंतर आधार कार्ड, कामाचा पुरावा, बँक खात्याचा तपशील आणि ओळखपत्र यांसारखी आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करावी लागतात.
अर्ज सादर केल्यानंतर तपासणीसाठी तारीख मिळते. दिलेल्या तारखेला मूळ कागदपत्रांसह तपासणीसाठी हजर राहावे लागते. तपासणी पूर्ण झाल्यानंतर कामगाराला बांधकाम कामगार याोजनेचा लाभ सुरू होतो.
प्रक्रियेत उशीर होऊ नये म्हणून अर्ज करताना सर्व कागदपत्रे आधीपासून तयार ठेवणे आवश्यक आहे. उदाहरणार्थ, नाशिकमधील एका कामगाराने ऑनलाइन अर्ज केल्यानंतर फक्त दोन आठवड्यांत तपासणी पूर्ण झाली आणि त्याला पहिला हप्ता मिळाला. ही संपूर्ण प्रक्रिया पारदर्शक आहे आणि आवश्यकतेनुसार स्थानिक मंडळ कार्यालयात मदतही मिळते.
महत्वाच्या तारखा आणि मुदतींबाबत निश्चित माहिती नसली तरी शासनाच्या अधिसूचना आणि मंडळाच्या परिपत्रकांनुसार वेळोवेळी अपडेट्स दिले जातात. त्यामुळे कामगारांनी वर्षाच्या सुरुवातीला किंवा हंगामी बदलांपूर्वी अर्ज करणे अधिक फायदेशीर ठरते. विशेषतः पावसाळ्यात काम थांबण्याची शक्यता जास्त असल्याने या काळात अर्ज लवकर केल्यास मदत वेळेवर मिळते. लाभ सुरू होण्यासाठी काही आठवडे लागू शकतात, म्हणून अर्ज शक्य तितक्या लवकर करणे योग्य ठरते.
अधिकृत माहिती कुठे मिळेल?
बांधकाम कामगार योजनेबाबतची सर्व अधिकृत माहिती एमएएचएबीओसीडब्ल्यूची वेबसाइट आणि IWBMIS पोर्टल यावर उपलब्ध आहे. याशिवाय, जवळच्या स्थानिक मंडळ कार्यालयात संपर्क साधून देखील ताजी माहिती मिळवता येते. शासकीय अधिसूचना व परिपत्रके वेळोवेळी प्रसिद्ध होतात, त्यामुळे त्यांचा अभ्यास करणे महत्त्वाचे आहे. कारण पेन्शनची रक्कम किंवा पात्रतेचे निकष यामध्ये बदल होऊ शकतात.
उदाहरणार्थ, नाशिक किंवा औरंगाबाद येथील मंडळ कार्यालयांत कामगारांना थेट मार्गदर्शन मिळते, ज्यामुळे अर्ज प्रक्रिया सोपी आणि यशस्वी होते. मात्र, अर्ज करण्यापूर्वी मिळालेली माहिती अधिकृत ठिकाणाहून खात्री करून घेणे आवश्यक आहे.
बांधकाम कामागार योजनेचे महत्त्व
बांधकाम कामगार योजनेमुळे महाराष्ट्रातील लाखो मजुरांना आर्थिक सुरक्षितता मिळत आहे. बांधकाम कामगार योजना त्यांच्या कल्याणासाठी एक मोठे पाऊल ठरते. मात्र, याचा लाभ घेण्यासाठी नोंदणी आणि अर्ज प्रक्रिया पूर्ण करणे अनिवार्य आहे. शासनाच्या या उपक्रमामुळे बांधकाम क्षेत्रातील कामगारांना अधिक स्थिर आणि सुरक्षित जीवन जगता येते.
तुम्हीही बांधकाम कामगार आहेत आणि तुम्हालाही बांधकाम कामगार योजनेचा लाभ घ्यायचा आहे तर तुम्हीही लवकरात लवकर अर्ज करा .
