महाराष्ट्र सरकारच्या लाडकी बहीण योजनेत आता ई-केवायसी प्रक्रिया सुरू झाली आहे. या योजनेअंतर्गत २१ वर्षांखालील आणि ६५ वर्षांवरील महिलांना दरमहा १,५०० रुपयांची थेट आर्थिक मदत दिली जाते.
माझी लाडकी बहीण योजना २०२४ मध्ये सुरू झाली असून महिलांना दैनंदिन खर्चांसाठी आधार मिळावा आणि त्यांचे आर्थिक स्थैर्य वाढावे, हा याोजनेचाल मुख्य उद्देश आहे. यामध्ये राज्यातील सुमारे १.२ कोटी महिला लाभार्थींचा समावेश होतो.
ई-केवायसी ही डिजिटल पडताळणी पद्धत आहे. यात आधार कार्ड आणि बँक खाते जोडून लाभार्थ्यांची माहिती तपासली जाते. यामुळे मदत वितरित करण्याची प्रक्रिया अधिक पारदर्शक आणि जलद होते.ही योजना ग्रामीण तसेच शहरी भागातील महिलांसाठी खुली आहे. मात्र काही विशिष्ट अपवाद यात लागू होतात.
लाडकी बहीण योजनेची प्रमुख वैशिष्ट्ये
लाडकी बहीण योजना थेट लाभ हस्तांतरण (DBT) पद्धतीवर चालते. प्रत्येक लाभार्थी महिलेला महिन्याला १,५०० रुपये दिले जातात. यामुळे वर्षभरात तिला एकूण १८,००० रुपयांची मदत मिळते. ही रक्कम महिलांच्या आरोग्य, शिक्षण आणि घरगुती खर्चासाठी उपयोगी ठरते.ई-केवायसी प्रक्रियेत आधार क्रमांकासोबत बोटांचे ठसे किंवा डोळ्यांचा (आयरिस) स्कॅन वापरला जातो. यामुळे फसवणुकीला आळा बसतो आणि लाभ खऱ्या पात्र महिलांपर्यंत पोहोचतो.
लाडकी बहीण योजना पूर्णपणे डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर आधारित असल्याने, महिलांना मोबाइल ॲपद्वारे स्वतःच्या अर्जाची व लाभाची माहिती तपासता येते.योजनेसाठी सरकारने सुमारे ४६,००० कोटी रुपयांचा मोठा निधी राखून ठेवला आहे, जो राज्याच्या वार्षिक खर्चातील एक महत्त्वाचा भाग आहे.
लाडकी बहीण योजनेची पात्रता निकष
लाडकी बहीण योजनेचा लाभ घेण्यासाठी काही ठराविक अटी ठेवण्यात आल्या आहेत.
- वय मर्यादा : लाभार्थी महिला २१ ते ६५ वर्षांच्या वयोगटातील असावी.
- रहिवासी अट : ती महाराष्ट्राची कायम रहिवासी असावी.
- नोकरीची अट : शासकीय नोकरी करणाऱ्या महिलांना लाडकी बहीण योजनेतून वगळले जाते.
- प्राधान्य : विवाहित, अविवाहित आणि विधवा महिलांना प्राधान्य दिले जाते
- विशेष सवलती : अपंग आणि अल्पसंख्याक महिलांसाठी काही अतिरिक्त सुविधा आहेत.
पात्रता तपासताना आधार कार्ड, रेशन कार्ड आणि बँक पासबुक आवश्यक असतात. एखादी महिला इतर सरकारी योजनांचा लाभ घेत असली तरी तिला लाडकी बहीण योजनेत सहभागी होता येते. मात्र, दुहेरी मदत टाळण्यासाठी सर्व माहितीची तपासणी (क्रॉस-व्हेरिफिकेशन) केली जाते.
लाडकी बहीण याोजनेचा लॅाभ घेण्यासाठी अर्ज प्रक्रिया काय आहे?
लाडकी बहीण योजनेसाठी अर्ज प्रक्रिया अगदी सोपी आणि पूर्णपणे ऑनलाइन आहे. सर्वप्रथम इच्छुक महिला https://laddibahinyojana.maharashtra.gov.in या अधिकृत संकेतस्थळावर जाऊन नोंदणी करतात. नोंदणीसाठी आधार क्रमांक, मोबाइल नंबर आणि ईमेल आयडी आवश्यक असतात.
नोंदणी झाल्यानंतर ई-केवायसी करावी लागते. ही पडताळणी बायोमेट्रिक पद्धतीने केली जाते, जी आधार एनरोलमेंट सेंटरवर किंवा थेट ऑनलाइन पोर्टलवर पूर्ण करता येते.यानंतर दुसऱ्या टप्प्यात लाभार्थीच माहिलेचे बँक खाते जोडले जाते. यासाठी खाते क्रमांक आणि आयएफएससी कोड भरावा लागतो. अर्ज सादर केल्यावर मोबाइलवर आलेल्या ओटीपीद्वारे सत्यापन केले जाते.
पुढे आधार कार्ड, पॅन कार्ड आणि निवास प्रमाणपत्र यांसारखी आवश्यक कागदपत्रे स्कॅन करून अपलोड करावी लागतात.संपूर्ण प्रक्रिया साधारण १५ मिनिटांत पूर्ण होते. अर्ज यशस्वीरीत्या नोंदवल्यानंतर अर्ज क्रमांक मिळतो, ज्याच्या मदतीने महिला आपल्या अर्जाची स्थिती सहजपणे ट्रॅक करू शकते.
लाडकी बहीण योजनेतील महत्वाच्या तारखा
लाडकी बहीण योजनेत वेळेत नोंदणी करणे अत्यंत गरजेचे आहे. योजनेची सुरुवात १० जून २०२४ रोजी झाली, तर पहिल्यांदा लाभार्थी महिलांच्या खात्यात रक्कम २४ जुलै २०२४ रोजी जमा करण्यात आली.
जर एखादी महिला ठरलेल्या तारखेनंतर अर्ज करत असेल, तर तिला अजूनही संधी मिळते. अशा प्रकरणात ३० दिवसांचा ग्रेस पीरियड दिला जातो, ज्यात ती अर्ज पूर्ण करू शकते.
लाडकी बहीण याोजनेचे महत्व
वाढली आहे. आतापर्यंत राज्यातील ८० लाखांहून अधिक महिलांनी लाडकी बहीण योजनेचा लाभ घेतला आहे.भविष्यात लाडकी बहीण योजनेअंतर्गत देण्यात येणारी मदत वाढण्याची शक्यता असून त्यामुळे आणखी महिलांना फायदा होऊ शकतो. मात्र, यासाठी पात्रता तपासणी आणि ई-केवायसीची प्रक्रिया काटेकोरपणे पूर्ण करणे गरजेचे आहे.
थोडक्यात सांगायचे झाले तर, वेळेत नोंदणी करून लाभ घेणे हे प्रत्येक पात्र महिलेचे अधिकार आहे. लाडकी बहीण योजना महिलांच्या कुटुंबाबरोबरच संपूर्ण समाजाच्या प्रगतीसाठी एक महत्वाचे साधन ठरते.
