महाराष्ट्र सरकारने शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत मिळावी आणि शेतकऱ्यांचे जीवनमान सुधारावे यासाठी नमो शेतकरी महासन्मान निधी योजना सुरू केली आहे. या योजनेत राज्यातील लहान आणि कमी जमिनीचे शेतकरी यांना थेट आर्थिक सहाय्य दिले जाते. त्यामुळे त्यांना शेतीसाठी लागणारे बियाणे, खतं किंवा इतर संसाधने घेणे सोपे होते.
नमो शेतकरी योजना केंद्र सरकारच्या प्रधानमंत्री किसान सन्मान निधी योजनेच्या धर्तीवर राबवली जाते. त्यामुळे शेतकऱ्यांना राज्य आणि केंद्र या दोन्ही योजना मिळून दरवर्षी एकूण १२,००० रुपये मदत मिळते. नमो शेतकरी योजना विशेषतः त्या शेतकऱ्यांसाठी आहे ज्यांचे उत्पन्न कमी आहे आणि जे पूर्णपणे शेतीवरच अवलंबून आहेत.
नमो शेतकरी योजनेची प्रमुख वैशिष्ट्ये
नमो शेतकरी योजनेचा उद्देश म्हणजे शेतकऱ्यांना आर्थिकदृष्ट्या बळकटी देणे आणि त्यांच्या शेतीसाठी लागणाऱ्या खर्चाला मदत करणे हा आहे.
नमो शेतकरी योजनेअंतर्गत पात्र शेतकऱ्यांना दरवर्षी ६,००० रुपये दिले जातात. ही रक्कम ३ हप्त्यांमध्ये (प्रत्येकी २,००० रुपये) थेट शेतकऱ्यांच्या आधारशी जोडलेल्या बँक खात्यात जमा केली जाते.ही मदत केंद्र सरकारच्या पीएम किसान योजनेतून मिळणाऱ्या ६,००० रुपयांव्यतिरिक्त आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांना मिळून एकूण १२,००० रुपये वार्षिक सहाय्य मिळते. या पैशातून शेतकरी बियाणे, खते आणि इतर शेतीसाठी लागणाऱ्या वस्तू खरेदी करू शकतात, ज्यामुळे पिकांची उत्पादनक्षमता वाढते.
अलीकडील घोषणेनुसार, महाराष्ट्र सरकारने ही रक्कम वाढवून वार्षिक ९,००० रुपये करण्याचा प्रस्ताव दिला आहे. जर हा प्रस्ताव मंजूर झाला तर शेतकऱ्यांना पीएम किसानसह मिळून दरवर्षी १५,००० रुपये मिळतील.
नमो शेतकरी योजनेचा आणखी एक मोठा फायदा म्हणजे ती डायरेक्ट बेनिफिट ट्रान्सफर (DBT) प्रणालीद्वारे चालते. त्यामुळे रक्कम थेट शेतकऱ्यांच्या खात्यात जमा होते. यामुळे कोणत्याही मध्यस्थाचा हस्तक्षेप राहत नाही आणि योजना पूर्णपणे पारदर्शक राहते.तसेच, नमो शेतकरी योजनेचे हप्ते पीएम किसान योजनेच्या वेळापत्रकाशी जोडलेले आहेत, त्यामुळे शेतकऱ्यांना ठराविक अंतराने नियमित आर्थिक मदत मिळत राहते.
योजनेसाठी पात्रता निकष
नमो शेतकरी महासन्मान निधी योजना मिळवण्यासाठी शेतकऱ्यांनी काही अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे:
- शेतकरी हा महाराष्ट्राचा कायमस्वरूपी रहिवासी असावा.
- शेतकऱ्याकडे स्वतःची शेतीयोग्य जमीन असावी आणि तो लहान किंवा अल्पभूधारक शेतकरी असावा (साधारणतः २ हेक्टरपेक्षा कमी जमीन).
- शेतकरी हा केंद्र सरकारच्या प्रधानमंत्री किसान सन्मान निधी योजनेत नोंदणीकृत असावा. कारण नमो शेतकरी योजनेचा लाभ पीएम किसान योजनेशी जोडलेला आहे.
- शेतकऱ्याचे बँक खाते आधार कार्डशी लिंक असणे आवश्यक आहे, कारण मदत थेट खात्यात जमा केली जाते.
- शेतकऱ्याच्या कुटुंबातील कोणताही सदस्य सरकारी नोकरीत नसावा आणि तो आयकरदाता नसावा.
- माजी किंवा विद्यमान मंत्री, खासदार, आमदार किंवा इतर उच्च पदावर असणारे लोक नमो शेतकरी योजनेसाठी पात्र नाहीत.
या अटी ठेवल्यामुळे योजनेचा फायदा खऱ्या अर्थाने गरजू शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचतो.
उदाहरणार्थ समजा, एखादा शेतकरी महाराष्ट्रात राहतो, त्याच्याकडे १.५ हेक्टर जमीन आहे, तो पीएम किसान योजनेत नोंदणीकृत आहे आणि त्याचे बँक खाते आधारशी जोडलेले आहे. अशा परिस्थितीत हा शेतकरी नमो शेतकरी योजनेचा लाभ घेण्यास पात्र ठरतो.
नमो शेतकरी योजनेचा लाभ घेण्यासाठी अर्ज प्रक्रिया काय आहे?
नमो शेतकरी महासन्मान निधी योजनेसाठी स्वतंत्र नोंदणी करण्याची गरज नाही.ज्या शेतकऱ्यांनी आधीच प्रधानमंत्री किसान सन्मान निधी योजनेत नोंदणी केली आहे, त्यांना नमो शेतकरी योजनेचा लाभ आपोआप मिळतो. त्यामुळे वेगळी कागदपत्रे सादर करणे किंवा नवीन अर्ज भरण्याची आवश्यकता नाही.
तरीसुद्धा, शेतकऱ्यांनी खालील बाबींची खात्री करून घ्यावी:
आधार कार्ड, बँक खाते आणि मोबाइल क्रमांक एकमेकांशी जोडलेले असावेत.
पीएम किसान योजनेसाठी ई-केवायसी व जमीन पडताळणी पूर्ण झालेली असावी.
जर नोंदणी क्रमांक माहित नसेल, तर शेतकरी nsmny.mahait.org या संकेतस्थळावर जाऊन ‘Know Your Registration Number’ या पर्यायातून मोबाइल किंवा आधार क्रमांक टाकून तो मिळवू शकतात.नोंदणी आणि पडताळणीची प्रक्रिया सोपी करण्यासाठी सरकारने तालुका आणि जिल्हा स्तरावर नोडल अधिकारी नेमले आहेत. तेच अर्जाची तपासणी करून मंजुरी देतात.
समजा, जर एखाद्या शेतकऱ्याने पीएम किसान योजनेसाठी अर्ज केला असेल आणि त्याची पडताळणी पूर्ण झाली असेल, तर त्याला नमो शेतकरी महासन्मान निधी योजनेचा लाभ घेण्यासाठी वेगळ्या पायऱ्या उचलण्याची गरज नाही.
योजनेसंबधी काही महत्वाच्या तारखा
नमो शेतकरी महासन्मान निधी योजनेचे हप्ते हे केंद्र सरकारच्या पीएम किसान योजनेच्या वेळापत्रकानुसार दिले जातात. साधारण वेळापत्रक असे आहे.
- एप्रिल – जुलै : पहिला हप्ता
- ऑगस्ट – नोव्हेंबर : दुसरा हप्ता
- डिसेंबर – मार्च : तिसरा हप्ता
उदाहरणार्थ समजा,सातवा हप्ता 9 सप्टेंबर 2025 रोजी थेट 91.65 लाख शेतकऱ्यांच्या खात्यात जमा झाला. यासाठी सरकारने 1,892.61 कोटी रुपये मंजूर केले होते.तर सहावा हप्ता मार्च 2025 च्या शेवटच्या आठवड्यात मिळण्याची अपेक्षा आहे.शेतकऱ्यांना सल्ला आहे की त्यांनी नियमितपणे आपले बँक खाते तपासावे तसेच नमो शेतकरी योजनेच्या अधिकृत संकेतस्थळावर हप्त्यांची स्थिती पाहावी.
योजनेची अधिक माहिती कुठे मिळेल?
शेतकऱ्यांना सल्ला आहे की नमो शेतकरी योजनेशी संबंधित ताजी व अचूक माहिती जाणून घेण्यासाठी नेहमी अधिकृत संकेतस्थळच तपासा आणि अनधिकृत वेबसाइट्सवर विश्वास ठेवू नका.नमो शेतकरी योजना ही महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी एक मोठा आधार ठरते.
नमो शेतकरी योजनेमुळे शेतकऱ्यांना शेतीसाठी लागणाऱ्या गरजा भागवणे सोपे होते आणि त्यांना आर्थिक स्थैर्य मिळते.अर्ज प्रक्रिया सोपी आहे, रक्कम थेट बँक खात्यात जमा होते आणि योजना पीएम किसान योजनेसह जोडलेली असल्याने तिचा लाभ अधिक प्रभावीपणे शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचतो.शेतकऱ्यांनी आपल्या पात्रतेची खात्री करून घ्यावी, आवश्यक कागदपत्रे अद्ययावत ठेवावीत आणि हप्त्यांची स्थिती नियमित तपासावी.
